Fascie - bindweefsel

Fascinerend Fascie

Bewegend naar soepel bindweefsel

Wie yin yoga doet, of zich regelmatig laat masseren, heeft waarschijnlijk wel eens van fascie gehoord. En dat het belangrijk is om dit stugge bindweefsel een beetje soepel te houden. Maar dat is niet altijd zo geweest. Eeuwenlang werd fascie door artsen genegeerd en zelfs weggelachen. Blij als ze het uit de weg geruimd hadden, zodat ze aan het echte werk konden beginnen: onze spieren en zenuwen. Vandaag de dag krijgt fascie steeds meer aandacht. Volgens de documentaire ‘The mysterious world under the skin’ zou het zelfs dé sleutel tot een goede gezondheid zijn. In dit blog deel ik graag wat highlights uit de documentaire met je.

Fascie bevindt zich werkelijk overal in ons lichaam, zo’n 20% van ons lichaamsgewicht bestaat eruit. Het zit als een soort vlies onder onze huid, maar ook om en in onze spieren, pezen en organen. Dit zou de reden kunnen zijn dat de oorsprong van bepaalde klachten vaak in een heel ander lichaamsdeel ligt. Zo ontdekte onderzoeker Jan Wilke dat je spanning in je nek kunt verminderen door je bovenbenen te masseren met een foamroller. En buig je vaak met je hoofd naar voren, bijvoorbeeld omdat je naar je telefoon kijkt? Volgens Wilke zou dat zomaar de oorzaak van de klachten in je onderrug kunnen zijn.

Efficiënt systeem

Op het eerste gezicht lijkt fascie een complete wirwar van plakkerige draden. Volgens de kenners is het echter een zeer efficiënt systeem, waarbij elk onderdeel weer een andere functie heeft.

In haar atlas, Functional Atlas of the Human Fascial System, documenteerde Anatomie-professor Carla Stecco systematisch al het fascie in het menselijk lichaam. Volgens haar heeft fascie vele vormen en verhoudingen. Direct onder de huid zit het oppervlakkige fascie. Het diepere weefsel zit om onze spieren en spiervezels heen, zoals de huid rondom een worstje. En ook al onze organen zijn stevig ingepakt door fascie, zelfs onze hersenen.  

Fascie bestaat uit twee lagen die bij beweging ongeveer 75% in de lengte over elkaar heen glijden. Bij mensen met bijvoorbeeld rugpijn is dat nog maar 50%. Door gebrek aan beweging, een slechte houding of stess gaat het bindweefsel als het ware overwoekeren. De cellen in het weefsel produceren te veel collageen en hoe meer collageen, hoe moeilijker het weefsel glijdt. Dit zorgt voor minder bewegingsruimte. Het weefsel kan zelfs zo stug worden dat het kan gaan drukken op zenuwen en spieren.

Op de foto links staat gezond, onbeschadigd weefsel.

De foto rechts is genomen na 3 weken zonder beweging: het weefsel is zichtbaar stugger, dikker en warriger geworden

Use it or lose it

Beweging is volgens de onderzoekers de meest effectieve manier om het bindweefsel gezond en soepel te houden. Zelfs wonden genezen er sneller door. Wie een kantoorbaan heeft en naast werk niet genoeg beweegt om te compenseren, heeft een grote kans dat het fascie in zijn lijf flink aan elkaar geplakt zit. Vooral het weefsel in onze rug speelt hier een grote rol in. Het kan de reden zijn dat veel kantoormedewerkers rugklachten hebben.

Na stimulatie door beweging van het fascie, vullen de cellen in het weefsel de vochtvoorraad weer aan.

Ook fascie-onderzoeker Robert Schleip erkent het positieve effect van beweging op ons bindweefsel. Fascie bestaat voor wel 70% uit water. Stimulatie van fascie door beweging wringt volgens hem het oude vocht uit het weefsel. Na de stimulatie wordt het vocht aangevuld, waardoor de lagen weer beter over elkaar heen kunnen glijden. Hij ontdekte dat het fascie daarna zelfs meer vocht bevat dan voorheen. De cellen in het weefsel kunnen binnen 3 dagen nieuw vocht aanvullen. Bij beschadigd bindweefsel, bijvoorbeeld nadat je arm een paar weken in het gips heeft gezeten, kan het overigens wel een jaar duren voordat het helemaal hersteld is.

Emotionele stress

Schleip liet het daar niet bij en onderzocht ook hoe fascia reageert op stimuli die los staan van spieren of zenuwen. Een van zijn ontdekkingen is dat fascia zeer gevoelig is voor emotionele stress. Dit is een langdurig proces, dat veel lichamelijke spanning en pijn tot gevolg kan hebben. Waar spierspanning vrij makkelijk vermindert als we bijvoorbeeld slapen of ontspanningsoefeningen doen, blijft het fascie dat om de spieren heen zit juist hard in periodes van langdurige stress.

Conclusie

Bewegen en stretchen is dus belangrijk om ons fascie soepel te houden, zelfs effectiever dan massage volgens de onderzoekers. En gezond fascie levert ons een hoop gezondheidsvoordelen op. Sinds onderzoeker Robert Schleip dit weet gaat hij elke dag 10 minuten touwtjespringen. Maar voor mij blijft yin yoga toch de favoriete manier. Door houdingen langere tijd vast te houden en spieren daarbij zoveel mogelijk te ontspannen, rek je langzaam maar zeker het diepe bindweefsel. Veel yogi ervaren na een yinles dan ook meer ruimte en bewegingsvrijheid in hun lichaam (en geest).

Nieuwsgierig geworden? Je kunt de hele documentaire van 42 minuten kijken via YouTube.